สรุป "ศาลไทย" มีกี่ประเภท? เรื่องพื้นฐานที่คนสอบตำรวจต้องแม่น (อ่านจบ เข้าใจภาพรวมทันที)
วันนี้พี่เลยอาสาสรุปโครงสร้างศาลไทยตามรัฐธรรมนูญมาให้แบบเน้น ๆ เนื้อ ๆ เอาภาษาชาวบ้านที่เข้าใจง่าย ไม่ต้องท่องจำแบบนกแก้วนกขุนทอง รับรองว่าอ่านจบแล้ว น้องจะมองภาพออกทันทีว่าคดีไหน ต้องไปศาลไหนครับ
เนื้อหาหลัก ส่วนที่ 1: ศาลไทยมี 4 ประเภท จำให้แม่น!
ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยฉบับปัจจุบัน จำง่าย ๆ เลยครับว่าบ้านเรามีศาลอยู่ 4 ประเภทหลัก ไม่ใช่มีแค่ศาลเดียวทำทุกอย่างนะ แต่ละศาลเขามีหน้าที่เฉพาะทางครับ
ศาลรัฐธรรมนูญ: พี่เรียกง่าย ๆ ว่าเป็น "กรรมการคุมกฎกติกาประเทศ" มีหน้าที่หลักคือตีความว่ากฎหมายต่าง ๆ ที่ออกมา มันขัดกับรัฐธรรมนูญ (กฎหมายสูงสุด) หรือเปล่า หรือตัดสินคดีทางการเมืองสำคัญ ๆ
ชั้นสูงสุด ชั้นเดียวศาลยุติธรรม: อันนี้แหละ "พระเอก" ของตำรวจเรา! คดีลัก วิ่ง ชิง ปล้น ฆ่า หรือคดีแพ่ง กู้ยืมเงิน ผิดสัญญา ทั้งหมดนี้ขึ้นศาลยุติธรรมหมดครับ
โดยแบ่งเป็น 2 ชั้น
- 1. ศาลชั้นต้น
- 2. ศาลอุทธรณ์
- 3. ศาลฎีกาศาลปกครอง: เอาไว้ตัดสินเรื่องระหว่าง "รัฐ vs ประชาชน" เช่น น้องสอบติดแต่โดนตัดสิทธิ์ไม่เป็นธรรม หรือหน่วยงานรัฐสร้างถนนรุกล้ำที่ดินเรา แบบนี้ต้องไปฟ้องศาลปกครองครับ
โดนแบ่งเป็น 2 ชั้น
- 1. ศาลปกครองชั้นต้น
- 2. ศาลปกครองชั้นสูงสุดศาลทหาร: อันนี้ชื่อก็บอกตรงตัว ใช้สำหรับพิจารณาคดีที่ทหารทำผิด หรือคดีในเขตอำนาจศาลทหาร
โดยแบ่งเป็น 3 ชั้น
- 1. ศาลทหารชั้นต้น
- 2. ศาลทหารชั้นกลาง
- 3. ศาลทหารชั้นสูงสุด
เนื้อหาหลัก ส่วนที่ 2: เจาะลึก "ศาลยุติธรรม" ที่เราต้องเจอ
ในฐานะที่เราจะไปเป็นตำรวจ เราจะทำงานใกล้ชิดกับ "ศาลยุติธรรม" มากที่สุดครับ ดังนั้นพี่ขอเจาะตรงนี้ให้ลึกหน่อย ระบบของศาลยุติธรรมไทยแบ่งเป็น 3 ชั้น (ศาล 3 ชั้น) ไล่ระดับขึ้นไปครับ:
- ชั้นที่ 1: ศาลชั้นต้น – ด่านแรกสุด! เมื่อตำรวจทำสำนวนส่งอัยการ อัยการก็จะฟ้องมาที่นี่ครับ ศาลแขวง ศาลจังหวัด ศาลอาญา ถือเป็นศาลชั้นต้นหมด
- ชั้นที่ 2: ศาลอุทธรณ์ – ถ้าฝ่ายไหนไม่พอใจคำตัดสินของศาลชั้นต้น ก็มีสิทธิ์ยื่นอุทธรณ์ให้ศาลสูงขึ้นไปพิจารณาใหม่ได้ (แต่ต้องอยู่ในเงื่อนไขกฎหมายนะ)
- ชั้นที่ 3: ศาลฎีกา – ชั้นสูงสุดและเป็นที่สิ้นสุดครับ คำตัดสินของศาลฎีกาถือเป็นบรรทัดฐาน (คำพิพากษาศาลฎีกา) ที่เราชอบเอามาท่องสอบกันนั่นเอง
ตัวอย่างข้อสอบ
❓ โจทย์: นาย ก. (เป็นพลเรือน) ขับรถชน นาย ข. บาดเจ็บสาหัส ตำรวจต้องส่งสำนวนไปฟ้องที่ศาลไหน?
💡 เฉลย: ต้องไป "ศาลยุติธรรม" ครับ เพราะเป็นคดีอาญา (ทำร้ายร่างกาย/ประมาท) และคดีแพ่ง (เรียกค่าเสียหาย) ซึ่งเป็นเรื่องระหว่างเอกชนกับเอกชน ไม่เกี่ยวกับการใช้อำนาจรัฐทางปกครอง และไม่ใช่คดีการเมือง
ข้อควรระวัง: อย่าสับสนกับ "ศาลปกครอง" นะครับ ถ้านาย ก. เป็นเจ้าหน้าที่รัฐ ขับรถหลวงไปชนตอนปฏิบัติหน้าที่ อันนั้นอาจจะมีประเด็น พ.ร.บ. ความรับผิดทางละเมิดฯ เข้ามาเกี่ยว ซึ่งซับซ้อนกว่า แต่ถ้าเป็นคดีจราจรทั่วไป ยังไงก็ศาลยุติธรรมครับ
